. . . . .

Suche

 

Fietsallee langs de Noordervaart

Toen - het onvoltooide kanaal

Gruppe von Radfahrern

Gepland van Antwerpen tot aan de Rijn, nooit in zijn geheel, maar slechts in fragmenten gerealiseerd, herinnert het Noordkanaal aan de geopolitieke en economische betekenis van de regio tussen Rijn en Maas.

Dit project is in het kader van de eigen presentatie van een van de Europese kerngebieden Düsseldorf/Midden-Beneden-Rijn en Noord- en Midden-Limburg een vuurtorenprojekt met een regionale en grensoverschrijdende dimensie.

Toen in het begin van de 19de eeuw de gebieden van de EUROGA 2002plus na eeuwenlange verdeling onder de heerschappij van Napoleon weer verenigd waren, nam de Franse regering het idee van een kanaalverbinding tussen Rijn en Maas weer op. Het idee om een kanaal van Rijn naar Maas en van de Maas tot aan de Schelde aan te leggen werd steeds concreter.

Het was de bedoeling dat dit kanaal Antwerpen en de Zuid-Nederlandse provincies zou verbinden met de handelscentra aan de Rijn. Napoleon wilde het snellere transport van goederen bevorderen en bovendien verhinderen dat zijn vijand Engeland ongehinderd handel kon drijven met het Europese vasteland. De Nederlanders, die profiteerden van deze handel, verzetten zich tegen dit plan van Napoleon. De winstgevende sleutelpositie zou door de bouw van het waterkanaal Schelde-Maas-Rijn in gevaar komen.

Verschillende ontwerpen om de Fossa-Eugeniana, een kanaalverbinding uit de 17de eeuw, volledig te voltooien vonden geen steun. Napoleon verdedigde zijn plan om een oude handelsweg van Neuss via Venlo naar Antwerpen als een tracé voor het kanaal aan te wijzen. In het bouwbesluit van 1806 stond dat men met de bouw van de Noordervaart in 1807 zou beginnen. Het gehele tracé werd verdeeld in twee secties: de Noordervaart van Antwerpen naar Venlo en het Noordkanaal van Venlo naar Neuss.

Napoleons ingenieur Hageau werkte het tracé uit. Het kanaal zou het oude Rijndal volgen. De Niers stroomt door een groot gedeelte hiervan. De totale lengte van het kanaal vanaf de Rijn tot aan de Maas bedroeg 53 km.

Er werd zelfs aan de aanleg van drie havens gedacht - een Rijnhaven (afb. 1), in Süchteln en in Venlo - en aan 16 sluiswachter- en brugwachterhuisjes (afb. 2). Men dacht ook aan de bouw van ophaalbruggen (afb. 3) voor de grootste en belangrijkste wegen en de inrichting van veerdiensten voor de kleinere wegen. De toevoer van water uit de Erft en de Niers zou garanderen dat het kanaal ook in de zomer over voldoende water zou beschikken.

Hafen am Rhein (Abb.1)Hafen in Süchteln und in Venlo - und 16 Schleusen- und Brückenwärterhäuschen (Abb.2) Zugbrücken (Abb.3) Im Frühjahr 1807 wurden die Baumaßnahmen begonnen (Abb. 4)

Afb.: A. Hageau: Atlas pour servir à l'intelligence de la description du canal de jonction de la Meuse au Rhin. Paris 1819

In het voorjaar van 1807 werd met de aanleg van het kanaal begonnen en in 1812 zou het voltooid zijn. (afb. 4) Het jaar 1810 bracht echter grote veranderingen met zich mee. Op het moment dat het Koninkrijk der Nederlanden de Franse gebieden bezette, was het project voor Napoleon niet meer interessant. Er werd niet meer in de aanleg van het kanaal geïnvesteerd en in plaats van de vijandige gezindheid zocht men verzoening met de Nederlanders.

Dit is de reden waarom de aanleg van het kanaal maar gedeeltelijk (sluis Luisenburg, aardwallen, bruggen, brugwachterhuisjes, kanalen, haven Neuss) werd gerealiseerd. Op veel plaatsen werden later op de oorspronkelijke kanaalpercelen nieuwe tracés voor spoorwegen en straten aangelegd. Zo kan het Noordkanaal ook waar het niet werd aangelegd gedeeltelijk alsnog direct worden aangelegd. En op vele plaatsen verwijzen straatnamen als Aan het Noordkanaal nog naar het historische project.

Vandaag - oude sporen - nieuwe tekens

Radfahrer

In het kader van Euroga 2002plus is op initiatief van de werkgroep Nordkanal de Noordervaart (Nordkanal in het Duits) opnieuw voor het voetlicht gebracht. Een speciaal aangelegde fietsroute verbindt oude sporen van het kanaalproject van Napoleon met nieuwe bezienswaardigheden en gaat daarbij niet voorbij aan de knappe prestaties van de ingenieurs uit Napoleons tijd. U kunt de geschiedenis van deze waterverbinding nu prima op uw fiets verkennen.

Over de totale lengte markeert een blauwe lijn de fietsroute tussen Neuss en Nederweert. Hij is op de grond geschilderd of aangebracht in de vorm van bermplanken. In Nederland markeren blauwe schildjes op lichtmasten het verloop van de fietsroute. Naast de fietsroute geven oranje-wit gestreepte markeringsstangen het geplande tracé van de Noordervaart aan. Onderweg vermelden diverse infoborden allerlei wetenswaardigheden over het kanaal en de omgeving. Speciaal ingerichte rustplekken nodigen uit tot een pauze.

Een 'Erlebnisbrücke' ('ervaringsbrug') herinnert aan de technieken waarmee men vroeger waterwegen moest overbruggen, terwijl lange rijen bomen en met bloemen gevulde beddingen onderdeel uitmaken van de nieuwe symbolen die het kanaal weer tot leven brengen. Daarnaast zijn oude sporen van de aanleg van het kanaal nog altijd in het landschap te herkennen. Op zoek naar verwijzingen naar de waterverbinding tussen Rijn en Maas treft men uitgegraven kanaallopen, sluizen, sluiswachtershuisjes en straatnamen aan, die herinneren aan de plannen van Napoleon.

Impressionen NordkanalImpressionen NordkanalImpressionen NordkanalImpressionen Nordkanal

Ook in de omgeving van deze route is er veel te ontdekken. Vanuit het met bordjes aangegeven netwerk van fietsroutes kan men gemakkelijk uitwijken naar bezienswaardigheden, stads- en dorpscentra en mooie landschappen. Routeflyers met een overzichtskaart en toeristische informatie bieden alles wat een fietser nodig heeft voor een trip langs de Noordervaart.

Zo verbindt deze fietsroute alle plaatsen die betrokken waren bij de aanleg van de Noordervaart weer met elkaar. Aan Duitse zijde zijn dat Neuss, Kaarst, Korschenbroich, Willich, Mönchengladbach, Viersen, Grefrath, Nettetal en Straelen. In Nederland loopt de Noordervaart via Venlo, Maasbree, Helden en Meijel naar Nederweert.